Balıkesir'in Bandırma ilçesinde, Manyas Gölü kıyısında yer alan Daskyleion Antik Kenti'nde yürütülen kazılar, bu yıl temmuzda keşfedilen yedi yeni fırının içinde 2 600 yıl öncesine tarihlenen karbonlaşmış tohumlar ortaya çıkardı. Elde edilen bulgular, antik Lidya toplumunun yemek kültürü, gıda depolama yöntemleri ve günlük yaşam pratikleri hakkında değerli ipuçları sunuyor. Çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Balıkesir Valiliği, yerel belediyeler ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nin ortak desteğiyle sürüyor.

Olayın ayrıntıları ve kronolojisi

Arkeolojik ekip, 1954'te başlayan uzun soluklu bir projenin parçası olarak, Daskyleion'da yeni bir kazı sezonu başlattı. 2026 temmuzunda açılan yeni kazı sahası, fırınların bulunduğu mutfak bölgesine odaklandı. Araştırmacılar, ince ve hassas aletlerle çalışarak yedi ayrı fırını gün yüzüne çıkardı ve bunların bir kısmını kiler işleviyle kullandıklarını belirledi.

Fırınların iç duvarlarından toplanan örneklerde, siyez buğdayı, kılçıklı buğday (gernik), arpa, nohut, mercimek, bakla, bezelye, karaburçak, mürdümük ve üzüm tohumları tespit edildi. Bu tohumlar, kapalı bir tabakada korunmuş olması sayesinde karbonize bir biçimde günümüze ulaşabildi. Laboratuvar analizleri, tohumların yaklaşık 2 600 yıl önce, yani Lidya uygarlığının erken dönemlerine ait olduğunu doğruladı.

Yetkililerin açıklamaları

Kazı ekibinden uzman arkeolog Yeşim Kirman, "Bir mutfakta olması gereken bütün eşyalar sanki yerli yerindeymiş gibi onları olduğu şekilde buluyoruz" diyerek ekibin ilerleyişini özetledi. Kirman, fırınların içinde balık ve kuş kemikleriyle birlikte çeşitli tohumların bulunduğunu ve bunların laboratuvar ortamında cinslerinin belirlendiğini vurguladı.

Kirman ayrıca, "Bu tohumları karbonlaşmış olarak buluyoruz. 2 600 yıldır toprağın altında korunmuş hâlde kalabilmiş olmaları nadir bir durum" ifadelerini kullandı. Lidyalıların, günümüzde de tüketilen birçok tahıl ve baklagili ürünü aynı şekilde tükettiğini belirten arkeolog, bu bulguların bölgenin mutfak kültürünün üst sınıfa ait olduğunu da gösterdiğini ekledi.

Rakamlar ve etkiler

Kazı ekibi, toplam yedi fırının yanı sıra mutfak bölgesinde depo odası olarak kullanılan büyük bir kaya çukurunu da ortaya çıkardı. Bu çukurun tahılların saklandığı bir depo olduğu tespit edildi. Bulunan tohum çeşitliliği, Lidya mutfağının zengin bir protein ve tahıl ağırlıklı beslenme yapısına sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Elde edilen örneklerin korunma koşulları, organik materyalin kapalı bir ortamda nasıl uzun vadeli saklanabileceğine dair bilimsel bir referans oluşturuyor. Ayrıca, bu bulgular antik dönemde bölgenin ekonomik ve sosyal yapısına dair yeni hipotezlerin geliştirilmesine olanak tanıyacak.

Arka plan ve önceki gelişmeler

Daskyleion Antik Kenti, tarih öncesi dönemde farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan bir yerleşim olarak biliniyor. 1954'te Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Kaan İren liderliğinde başlatılan kazılar, o zamandan beri birçok önemli bulgu ortaya koydu. Ancak, bu yıl keşfedilen karbonlaşmış tohumlar, bölgenin beslenme alışkanlıklarına dair en eski ve en iyi korunmuş kanıtları arasında yer alıyor.

Beklenen adımlar

Araştırma ekibi, tohumların türlerini ve yetiştirme tekniklerini daha detaylı incelemek üzere laboratuvar çalışmalarını sürdürecek. Elde edilen verilerin uluslararası dergilerde yayımlanması ve bölgenin tarih öncesi dönemdeki tarım politikalarına ışık tutması planlanıyor. Ayrıca, yeni fırınların ve depolama alanlarının daha kapsamlı bir şekilde haritalanması, Daskyleion'un Lidya mutfağındaki rolünü daha net bir şekilde ortaya koyabilir.

Bu bulgular, antik Anadolu'nun yemek kültürüne dair bilgi dağarcığını genişletirken, bölgenin arkeolojik turizmine de yeni bir ivme kazandırabilir. Yetkililer, Daskyleion'un korunması ve tanıtımı için uzun vadeli bir strateji geliştirmeyi hedefliyor.