Ankara'nın Temelli bölgesinde başlayan dijital altyapı yatırımı, Türkiye'nin 2030 kapasite planının bir parçası olarak tanıtıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, temel atma töreninde ülkenin toplam veri merkezi gücünün en az 1 gigavata çıkarılmasını hedeflediklerini söyledi. Yapay zekâ için hesaplama olanaklarının artırılması ve uluslararası dijital hizmetlerde payın büyütülmesi, açıkladığı hedefin gerekçeleri arasında yer aldı.

Veri merkezi yatırımı Temelli'de başlıyor

Rönesans ile Digital Realty'nin yatırımının ilk bölümünde, Başkent Organize Sanayi Bölgesi'nde 22 megavat kapasiteli bir tesis planlanıyor. Kacır'ın verdiği bilgilere göre başlangıçtaki bina ve altyapı harcamaları 450 milyon dolar olacak. Bunu, gelişmiş soğutma çözümleri ile yüksek kapasiteli bilişim donanımları için öngörülen 900 milyon dolarlık aşama izleyecek.

Bakan, bütün etaplar tamamlandığında Temelli'deki sabit sermaye yatırımının 4,1 milyar dolara ulaşacağını belirtti. Aynı iki şirketin Ankara ve İstanbul için öngördüğü toplam yatırımların 10 milyar doları aşacağını söyledi. Bu projelerle oluşturulması hedeflenen 200 megavatlık kapasitenin, ulusal 2030 hedefinin beşte birine karşılık gelebileceğini ifade etti.

Hesaplama altyapısı ve destek programları

Kacır, Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı bünyesindeki kapasiteye ilişkin rakamlar da paylaştı. TRUBA'nın 80 binden fazla işlemci çekirdeği, 504 grafik işlem birimi ve 26 petabaytlık depolama alanına ulaştığını aktardı. Bugüne kadar altyapıdan yararlanan araştırmacı sayısının 8 bin 900'ü geçtiğini belirtti.

EuroHPC ortak girişimi sayesinde Avrupa'daki yüksek başarımlı hesaplama olanaklarının da araştırmacılara açıldığını söyledi. Türkiye'deki yatırımlara ilişkin olarak ise 2012'den bu yana teşviklerle 42 milyar liralık yatırımın önünün açıldığını bildirdi.

HIT-30 programında dijital altyapıya ayrılan çağrılardan söz eden Bakan, merkez yatırımları için destek bütçesinin 1,5 milyar dolar olduğunu anlattı. Bu kapsamda en az 30 megavatlık projelere destek verildiğini belirtti. Yapay zekâ için ayrılan 1,6 milyar dolarlık çağrının ise bulut altyapılarının Türkiye'de kurulmasını ve farklı sektörlerin dönüşümünü hızlandırmayı amaçladığını söyledi.

Özel sektör yatırımı ve araştırmacıya erişim

2026-2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında hesaplama olanaklarının genişletilmesine yönelik hedefler bulunduğunu aktaran Kacır, ağırlığı özel sektörde olacak 10 milyar doların üzerinde yatırım öngörüldüğünü ifade etti. Bu öngörü, merkezlerin yanı sıra bulut bilişim ve yapay zekâ altyapılarını da kapsıyor.

Araştırmacıları, teknoloji girişimlerini ve yatırımcıları aynı ekosistemde buluşturacak büyüme bölgelerinden söz etti. Herkes İçin GPU programıyla da girişimciler ve bilim insanları için hesaplama gücüne erişimin kolaylaştırılmasının amaçlandığını belirtti. Kuantum teknolojileri çağrısını ise gelecekteki altyapının hazırlanmasına yönelik bir diğer başlık olarak tanıttı.

Enerji verimliliği vurgusu

Bakan, dijital rekabetin yalnızca toplam kapasiteyle belirlenmeyeceğini savundu. Hesaplamanın daha az enerji tüketilerek sunulmasının da önem kazandığını söyledi. Temelli'deki projenin tasarım ve işletme aşamalarında kaynak kullanımındaki verimliliği esas aldığını belirtti.

Kacır, küresel kapasitenin 2025'te yaklaşık 103 gigavat olduğunu, araştırmaların bu büyüklüğün 2030'da 200 gigavata ulaşmasını öngördüğünü aktardı. Türkiye'nin hedeflerini bu uluslararası büyüme ve yatırım eğilimi çerçevesinde değerlendirdiklerini ifade etti.