Piyasada son dönemde artış gösteren ikinci baskı altın ürünleri, darphane üretimi orijinal ürünlerle neredeyse aynı görünüme sahip olması nedeniyle tüketiciler açısından ciddi bir risk oluşturuyor. Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası Başkanı Timuçin Sönmez, piyasa değerinin altında satılan bu tür ürünlerin yaygınlaştığına dikkat çekerek yurttaşları dikkatli olmaya çağırdı.

Yetkisiz atölyelerde basılan çeyrek, yarım veya Cumhuriyet altınlarının orijinalinden ayrılmasının oldukça güç olduğunu belirten uzmanlar, vatandaşların maddi kayıp yaşamaması adına alışveriş yaptıkları noktaları özenle seçmesi gerektiğini vurguluyor. Yasal olmayan yollarla piyasaya sürülen bu ürünlerin ayar ve gramaj dengesinde oynamalar yapıldığı tespit ediliyor.

İkinci baskı altın nedir ve nasıl ayırt edilir?

Resmi üretici olan Darphane dışında herhangi bir merdiven altı veya yetkisiz atölyede basılan ürünler ikinci baskı altın olarak adlandırılıyor. Mevzuata göre Darphane haricindeki işletmelerin bu nitelikte altın basması ve piyasada dolaşıma sokması kanunen tamamen yasaklanmış durumda bulunuyor.

Bu tür gayriresmî üretimlerde ayar düşüklüğü ihtimalinin çok yüksek olduğunu vurgulayan yetkililer, sıradan bir tüketicinin aradaki farkı çıplak gözle anlamasının neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor. Görünüş bakımından gerçeğine fazlasıyla benzeyen ikinci baskı altın, bozdurulmak istendiğinde uzmanlar tarafından tespit edilebiliyor ve değerinin çok altında fiyatlanabiliyor.

Ürünlerin fiziki niteliklerine değinen Timuçin Sönmez, darphane baskısı ile kaçak üretim arasındaki farkı şu sözlerle açıkladı:

"Bu şekilde basılan altınların detayları genellikle Darphane basımına göre daha az net veya pürüzlü olur ancak bunu çoğunlukla uzman kuyumcular hassas ayar cihazlarıyla fark edebilir. İkinci basım altınların ayarı düşük olduğu için baskı sırasında Atatürk figürü ve diğer yazılar net çıkmayabilir. Bu bir kanıt olabilir. Ayrıca ürünün sertliği de bunu gösterebilir ancak bunu vatandaş ayırt edemeyebilir."

Düşük fiyat tuzağına karşı alınacak önlemler

Yetkililer, piyasada cazip fiyat teklifleriyle sunulan ikinci baskı altın çeşitlerinin tüketicileri yanılttığını ve uzun vadede zarara uğrattığını ifade ediyor. Kuyumculara bozdurmaya götürülen ürünlerin ayar veya gramaj eksikliği ortaya çıktığında, alım bedeli doğrudan düşüyor ya da kuyumcular ürünü kabul etmeyebiliyor.

Oda Başkanı Sönmez, altın alışverişi sırasında mağduriyet yaşanmaması adına tüketicilere şu tavsiyelerde bulundu:

"Altın alırken mağduriyet yaşamamak adına güvenilen, kurumsal ve köklü kuyumcuları tercih etmenizi öneriyoruz. Altın alan vatandaşlarımızın firmanın kendi kutusu olmasına, kurdelesinde isim yazmasına veya küçük etiketlerinin bulunmasına dikkat etmeleri gerekir. Ayrıca altının fiş ya da fatura gibi belgelerini almayı unutmamaları büyük önem taşıyor."

Fatura ve kurumsal ambalaj güvencesi

Kuyumculuk sektör temsilcileri, kayıt dışı üretimlerle mücadele etmek ve tüketici haklarını korumak için yazılı belgelerin vazgeçilmez olduğunu hatırlatıyor. Satın alma işlemi sırasında temin edilecek fatura, fiş ve işletme ambalajları, olası bir sahtecilik ya da gramaj eksikliği durumunda yasal hak arayışının temel dayanağını oluşturuyor.

Piyasadaki ikinci baskı altın riskinden uzak durmak isteyen yatırımcıların, yalnızca bilinen ve kurumsal kimliğe sahip işletmeler üzerinden işlem yapmaları, faturasız ve şüpheli derecede ucuz ürünlerden kesinlikle kaçınmaları gerektiği belirtiliyor.