Merkezi yönetim bütçesinin finansman kaynakları arasında kritik bir konuma sahip olan pay gelirlerinde, gelecek döneme ilişkin hedefler netlik kazandı. Hazırlanan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi verilerine göre kamu idaresi; kişi, kurum ve işletmelerden tahsil edilen kesintilerden 778 milyar 937 milyon 447 bin lira gelir sağlamayı amaçlıyor. Bir önceki yıla oranla yüzde 29,1'lik bir parasal genişlemeyi işaret eden bu hedef, kamu harcamalarının karşılanmasında önemli bir mali kaynak vazifesi görecek.

Kamu maliyesinin dengelenmesinde stratejik rol üstlenen bu tahsilat kalemi, çok sayıda sektörün üretim ve hizmet faaliyetlerinden alınan payları bünyesinde barındırıyor. Hazineye aktarılacak meblağın önemli bir kısmını genel bütçeli idarelere ilişkin kesintiler oluştururken, doğal kaynakların işletilmesinden doğan devlet payları da bütçe performansına doğrudan katkıda bulunacak.

Aslan Payı Genel Bütçeli İdarelerin Kaleminde

Toplanması öngörülen toplam meblağın ezici çoğunluğu genel bütçeli idarelere aktarılan paylardan oluşuyor. Kanun teklifindeki hesaplamalara göre, bu idarelerin bünyesindeki işlemlerden 710 milyar 725 milyon 775 bin liralık tahsilat sağlanması bekleniyor. Söz konusu toplam, regülasyon kurullarından telekomünikasyon sektörüne, zorunlu sigortalardan çevre koruma kesintilerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Genel bütçe çatısı altındaki gelirlerin zirvesinde ise Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu kesintisi yer alıyor. Finansman işlemlerinden doğan bu fondan kamu bütçesine 435 milyar 84 milyon 531 bin liralık devasa bir kaynak aktarılması tasarlanıyor. Sınıflandırmada "diğerlerinden alınan paylar" başlığı altında listelenen kalem ise 78 milyar 157 milyon 2 bin liralık payıyla listenin ikinci basamağında bulunuyor.

Telekomünikasyon ve Finans Kesintileri Bütçeyi Destekleyecek

İletişim ve teknoloji alanındaki faaliyetler de hazine kasasına ciddi bir akış sağlamayı sürdürecek. GSM operatörlerinin faaliyetleri kapsamında ödediği Hazine paylarından 76 milyar 700 milyon 489 bin liralık bir girdi öngörülüyor. Bağımsız denetleme ve düzenleme kuruluşlarının bütçeye aktaracağı meblağın ise 34 milyar 618 milyon 642 bin lira düzeyinde gerçekleşeceği hesaplanıyor.

Ulaşım ve dış ticaret işlemleri de gelir projeksiyonunda önemli ağırlığa sahip. Karayolu taşımacılığında zorunlu olan trafik sigortası kesintilerinden 21 milyar 174 milyon 171 bin lira elde edilmesi planlanırken, ithalat aşamasında uygulanan Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu tahsilatının 17 milyar 59 milyon 421 bin liraya ulaşması bekleniyor.

Dijital altyapı ve Ar-Ge çalışmalarına ayrılan kaynaklar da bütçede ayrıntılandırıldı. Sektör işletmecilerinden toplanacak evrensel hizmet katkısının 14 milyar 520 milyon 824 bin lira olması hedeflenirken, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kaynaklı evrensel hizmet payı 8 milyar 463 milyon 724 bin lira olarak belirlendi. Elektronik haberleşme sahasındaki araştırma, geliştirme ve mesleki eğitim çalışmalarına ayrılan payın da aynı şekilde 8 milyar 463 milyon 724 bin lira seviyesinde kaydedileceği kayıtlara geçti.

Çevre Katkıları ve Fon Gelirleri

Bütçe dengelerine katkı sunacak diğer alt başlıklar arasında özel bütçeli kuruluşlar ile çevre fonları öne çıkıyor. Özel bütçeli idarelerin payından 8 milyar 326 milyon 941 bin lira toplanması amaçlanıyor. Dış ticaret mallarından tahsil edilen yüzde bir ile binde beş oranındaki çevre katkı paylarından 6 milyar 106 milyon 644 bin lira, yerel yönetimlerden tahsis edilen yüzde birlik çevre payından ise 2 milyar lira gelir bekleniyor.

Listenin görece daha küçük hacimli unsurları arasında 43 milyon 153 bin liralık diğer evrensel hizmet payları ile geçmiş dönemde tasfiyesine karar verilen fonlardan aktarılacak 6 milyon 509 bin liralık bakiye yer alıyor.

Maden ve Petrolden 68 Milyar Liralık Devlet Payı

Yer altı zenginliklerinin ekonomiye kazandırılması neticesinde bütçeye yansıyacak "devlet payları" kalemi de teklifteki yerini aldı. Toplamda 68 milyar 211 milyon 672 bin liraya ulaşması beklenen bu tahsilat türünde, petrol üretimi başı çekiyor. Sahalardan elde edilen ham petrole ilişkin devlet hissesinin 43 milyar 232 milyon 480 bin lira kazanç sağlaması planlanıyor.

Ülke genelindeki madencilik ruhsatları ve faaliyetlerinden tahakkuk ettirilen devlet hakkı gelirlerinin ise 24 milyar 979 milyon 192 bin lira seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor. Böylece enerji ve madencilik sektörü, genel bütçe harcamalarının finansmanına doğrudan on milyarlarca liralık katkı vermiş olacak.